Jak robić demokrację?

Socjaliści z NDP wybrali sobie nowego przywódcę. Kolejnym liderem kanadyjskich socjalistów został energiczny radny Toronto Jack Layton, chociaż ostatnie 20 lat spędził on w kuluarach torontońskiego ratusza i do spraw tej metropolii sprowadza się jego doświadczenie polityczne.

Przyjmując gratulację po głosowaniu, Jack Layton ogłosił swoje cele jako przywódca kanadyjskiej lewicy i od pierwszego dnia dał się poznać jako prawdziwy spadkobierca lewicowych polityków całego świata. Zanim przeszedł do pacyfizmu i konieczności troski o każdą trawkę w Kanadzie, nowy przywódca NDP zapowiedział, że będzie dążył do poprawienia kanadyjskiej demokracji.

Politologia zna zasadniczo dwa sposoby wyboru przedstawicieli ludności do wszelkiego rodzaju ciał reprezentatywnych w rodzaju parlamentu. Pierwsza metoda, stosowana w większości tzw. rozwiniętych demokracji świata zachodniego, to system większościowy. Wszyscy w danym okręgu głosują, a który kandydat zdobędzie najwięcej głosów - ten jedzie do stolicy reprezentować cały okręg. Drugi sposób to reprezentacja proporcjonalna - ulubiony system lewicy całego świata. Zakłada on, że wszystkie głosy zostaną policzone, a mandaty w izbie podzielone zostaną proporcjonalnie do udziału zwolenników danej partii w elektoracie.

Pozornie, system proporcjonalny ma swoje zalety i może nawet być uważany za nieco bardziej sprawiedliwy w kontekście całego kraju. Problem jednak w tym, że w polityce zakłada się, iż wyborca oddaje swój głos na konkretnego swojego przedstawiciela, że powierza swój mandat konkretnemu człowiekowi. W systemie proporcjonalnym mandat ten otrzymuje nie kandydat z wyroku elektoratu, lecz działacz partii jako wyraz uznania jej kierownictwa. Innymi słowy - w istocie, w systemie większościowym posłów wybiera elektorat, a w proporcjonalnym - kierownictwo partyjne.

I takie to rozwiązanie proponuje nam na początek swojej kariery w Ottawie nowy lider NDP Jack Layton. Sugeruję Państwu uważać, co następnego z dorobku kanadyjskiej demokracji polityk ten uzna za zasługujące na naprawienie.

Styczeń 2003